دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
10.22080/ltcat.2026.26704.1003
چکیده
فراخوانی شخصیتها یکی از شگردهای هنری است که شاعران برای ترسیم خواستهها و اهداف خود به شکلهای مختلفی از آن بهره میگیرند. قصیدۀ «راشیل وأخواتها» از قصاید برجسته نزار قبانی است که به دنبال بمباران قانا توسط اسرائیل در 1996 سروده شده و فراخوانی شخصیتهای مختلف دینی، تاریخی، اسطورهای و ادبی جلوۀ ویژهای به این قصیده داده است. در مقالۀ حاضر به شیوۀ توصیفی تحلیلی به واکاوی فراخوانی شخصیتهای مختلف در قصیدۀ مذکور و دلایل آن پرداختهشده است؛ نتایج پژوهش نشان میدهد که شرایط فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جهان عرب و آبشخورهای فکری و فرهنگی مختلفی که شاعر از آنها بهره برده و ذهن وقاد و دید نقاد وی در فراخوانی شخصیتهای این قصیده مؤثر بوده است. این فراخوانی گاه شامل شخصیتهای دینی چون مسیح، امام علی(ع) و امام حسین (ع) است و گاه شخصیتهای اسطورهای عرب و غیر عرب چون قدموس،دنکیشوت، عنتره و... را شامل میشود. نزار با کاربست این شخصیتها و دلالتهای وجودی نهفته و آشکارشان بهصورت مثبت و گاه تحولیافته و منفی، سعی کرده نگرشها، پیامها، دردها، تجارب و نقدهای خود را بر دشمنان و جامعه عرب، در قالبی ادبی به مخاطب انتقال دهد.
)