واکاوی ساخت‌های گفتمان‌مدار در "عالم النساء الوحیدات" اثر لطفیة الدلیمی بر پایۀ الگوی جامعه‌شناختی-معنایی ون‌لیوون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

10.22080/ltcat.2026.33152.1015

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی گرایشی از تحلیل گفتمان است که به بررسی رابطۀ میان زبان و اندیشه می‌پردازد و با تمرکز بر متن و ساختارهای فراتر از جمله، فرایندهای مؤثر بر شکل‌گیری گفتمان را مورد توجه قرار می‌دهد. الگوهای متعددی برای تعیین مؤلفه-های گفتمان‌مدار و تحلیل متن معرفی‌شده‌اند که یکی از آنها الگوی ون‌لیوون است؛ الگویی که در آن مرکز توجه، کنشگران اجتماعی است. این رویکرد شامل مجموعه‌ای از مؤلفه‌های جامعه‌شناختی-معنایی است و می‌تواند در آشکار کردن افکار پنهانی نویسنده و شناساندن ساختارهای نهفتۀ مناسبات قدرت و ایدئولوژی راه‌گشا باشد. پژوهش حاضر به روش توصیفی -تحلیلی و بر اساس الگوی ون‌لیوون تلاش کرده تا الگوی مذکور را در یکی از آثار لطفیة الدلیمی تحت عنوان "عالم النساء الوحیدات" مورد بررسی قرار دهد و چگونگی بازنمایی کنشگران اجتماعی را با توجه به مؤلفه‌های جامعه‌شناختی-معنایی تبیین کند. بررسی داستان‌های این مجموعه داستانی با تکیه بر چارچوب ون‌لیوون نشان می‌دهد که ساختارهای مردسالار از طریق حذف، خنثی‌سازی یا بی‌صدا کردن آنان تداوم می‌یابد و این داستان‌ها در مجموع، مسائل فردی زنان و سازوکارهای سلطه، مقاومت و بازنمایی اجتماعی را آشکار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات